Aften in de mond: waarom ze ontstaan en hoe je verlichting geeft
Aften zijn kleine zweertjes in de mond, pijnlijk vooral bij het eten of praten. Ze zijn niet besmettelijk en genezen meestal vanzelf in een tot twee weken, maar enkele maatregelen kunnen de last verminderen en helpen voorkomen dat ze terugkomen.
Lees de volledige gids ↓Nuttige producten voor aften in de mond
Beschermende gels voor aftenVerzachtende mondspoelingenSprays voor de mondholteB-vitamines
Jalma Spray Oplossing voor het Mondslijmvlies 50 ml met Vernevelaar
Gel Aftamed Junior Hyaluronzuur 10 ml
Mondspoeling Chloorhexidine 0,12% 200 ml Sofarmapiu'
Automatische selectie op basis van categorieën en productkenmerken: vraag de apotheker voor een keuze op maat.
Wat is het en hoe herken je het
Aften, of afteuze stomatitis, zijn ronde of ovale wondjes met een wit-gelige kleur, omgeven door een rode rand. Ze verschijnen op het binnenslijmvlies van wangen en lippen, op de tong, op de mondbodem of op het beweeglijke tandvlees. Typische kenmerken:
- pijn of branderigheid, vaak buiten verhouding tot de grootte;
- last die toeneemt bij zuur, zout of pittig voedsel;
- soms een lichte tinteling op die plek een dag voor het verschijnen;
- spontane genezing in 7-14 dagen, bij de meest voorkomende vormen zonder littekens.
Aften moeten niet worden verward met koortslip, die blaasjes vormt op de buitenrand van de lippen en besmettelijk is.
Aften komen heel vaak voor: de meeste mensen krijgen er in hun leven minstens één, en bij sommigen komen ze meerdere keren per jaar terug, vaak vanaf de kindertijd of de puberteit. Bij de meest voorkomende vormen zijn de wondjes klein, enkel of in beperkt aantal; er bestaan echter ook uitgebreidere vormen, met grote en diepe zweren, die een medische beoordeling vereisen. Met de jaren worden de episodes vaak zeldzamer.
De meest voorkomende oorzaken
De precieze oorzaak is niet helemaal opgehelderd: men gaat ervan uit dat ze voortkomen uit een lokale ontstekingsreactie bij mensen met aanleg, ook door erfelijkheid. Factoren die ze kunnen uitlokken:
- kleine verwondingen: per ongeluk op de wang bijten, te krachtig poetsen, beugels of prothesen;
- stress, vermoeidheid en periodes van weinig rust;
- hormonale schommelingen, bijvoorbeeld in verband met de cyclus;
- tekorten aan ijzer, vitamine B12 of foliumzuur;
- gevoeligheid voor sommige voedingsmiddelen (citrusvruchten, tomaat, noten, chocolade) of voor natriumlaurylsulfaat dat in veel tandpasta's zit;
- darmziekten of systemische ziekten, wanneer de aften vaak voorkomen en uitgebreid zijn.
Praktische tips
- Kies tijdens de pijnlijke fase zacht, lauw en weinig gekruid voedsel.
- Vermijd zure, pittige, zeer zoute en knapperige voedingsmiddelen die het wondje irriteren.
- Gebruik een zachte tandenborstel en poets voorzichtig in de buurt van de aft.
- Probeer een tandpasta zonder natriumlaurylsulfaat als de aften terugkomen.
- Spoel de mond met lauw water en een snufje zout of bakpoeder.
- Drink met een rietje als de pijn hevig is.
- Probeer voldoende te slapen en stress te verminderen.
- Volg een gevarieerde voeding, rijk aan bladgroenten, peulvruchten en voedingsmiddelen die bronnen zijn van B-vitamines.
Wat vind je in de drogisterij
- Beschermende gels voor de mondholte: medische hulpmiddelen die een barrière over de aft vormen, deze isoleren van voedsel en speeksel en de pijn bij aanraking verminderen.
- Verzachtende sprays en mondspoelingen met hyaluronzuur, aloë, kamille of plantenextracten, om het slijmvlies te verlichten.
- Milde alcoholvrije mondspoelingen, die de voorkeur verdienen wanneer de mond geïrriteerd is.
- Mucoadhesieve patches of pleisters om op het wondje aan te brengen.
- Milde tandpasta's en extra zachte tandenborstels.
- Supplementen met B-vitamines, ijzer of foliumzuur: vitamine B12 en ijzer dragen bij aan de normale werking van het immuunsysteem, en zijn vooral nuttig als de arts een tekort heeft vastgesteld.
Breng de gels aan nadat je het gebied voorzichtig hebt drooggedept en wacht een paar minuten voordat je eet of drinkt. Voedingssupplementen zijn geen vervanging voor een gevarieerde, evenwichtige voeding en een gezonde levensstijl.
Een klein dagboekje kan nuttig zijn als aften vaak terugkomen: noteren wanneer ze optreden, wat je de dagen ervoor hebt gegeten, de periode van de cyclus of de momenten van meer stress helpt om eventuele persoonlijke uitlokkende factoren te vinden. Als je een beugel of prothese draagt die steeds op dezelfde plek schuurt, bespreek dat dan met de tandarts: soms is een kleine correctie genoeg om nieuwe wondjes te voorkomen.
Wanneer naar de arts
- Aften die niet binnen twee of drie weken genezen.
- Zeer grote, talrijke wondjes of wondjes die voortdurend terugkomen.
- Bijkomende koorts, gezwollen lymfeklieren of algemeen onwel zijn.
- Zweren ook op andere plekken van het lichaam, gewrichtspijn, darmklachten of rode ogen.
- Pijnloze, harde of bloedende wondjes: laat ze altijd beoordelen.
- Jonge kinderen, zwangerschap en mensen met een verminderde weerstand.
Veelgestelde vragen
Zijn aften besmettelijk?
Nee, ze worden niet overgedragen door zoenen of gedeeld bestek. Wondjes door koortslip zijn daarentegen wel besmettelijk.
Waarom krijg ik altijd aften als ik gestrest ben?
Stress is een van de meest erkende uitlokkende factoren, waarschijnlijk omdat het de ontstekingsreactie van de slijmvliezen beïnvloedt.
Kan tandpasta aften in de hand werken?
Bij sommige mensen lijkt natriumlaurylsulfaat, een veelgebruikte oppervlakteactieve stof, samen te hangen met frequentere episodes: het kan nuttig zijn een tandpasta te proberen waar het niet in zit.
De informatie op deze pagina is bedoeld ter voorlichting en vervangt niet het advies van de arts of apotheker. Voedingssupplementen zijn geen vervanging voor een gevarieerde en evenwichtige voeding en een gezonde levensstijl. Neem bij aanhoudende of ernstige klachten contact op met een zorgprofessional.